PROJELER

KAYSERİ YERALTI YAPILARI ENVANTERLENMESİ PROJESİ

Kayseri Büyükşehir Belediyesi ve ÇEKÜL Vakfı ile imzaladığımız projeye istinaden bu şehir ve civarındaki yeraltı yapılarını araştıracak, ölçecek ve haritalayacağız. Öte yandan, imza aşamasında Kayseri Valisi'nin "Şehir ve civarı değil, tüm ili çalışsınlar" talimatı projeyi çok daha uzun  bir zamana yaydı. Bölgede şimdiye dek 29 yeraltı şehri ve sayısız kaya yerleşimi keşfedildi. Projenin devamında yepyeni keşifler bekleniyor.

 

KAPADOKYA YERALTI ŞEHİRLERİ HARİTALANMASI PROJESİ

Bugüne dek Nevşehir civarında yer alan binlerce km2  tüf ve ingimbrit içine oyulmuş yüzden fazla yeraltı şehri keşfedildi. Bunların arasında sadece 13 tanesi turizme açık ve hiçbirinin detaylı bir haritası yok. Yaptığımız görüşmeler sonucunda Derinkuyu ile başlayan haritalama çalışmalarımız Mazı Köy, Tatlarin ve Aziz Mercurius yeraltı şehirleriyle devam ediyor. Alt alta bir çok kata yayılan bu yapıların ölçümü ve haritalanması doğal mağaraların haritalanmasından çok daha farklı ve zor. Derinkuyu Yeraltı Şehri'ndeki çalışmamıza ait bazı fotoğraflar web sayfasına  yüklendi ve tamamlanan ölçümün ardından bu yapının ve diğerlerinin detaylı haritaları çizildi.

 

HALFETİ - KIZILİN BÖLGESİ MAĞARALARI PROJESİ

Fırat Nehri, Atatürk Barajı'nın ardından hemen hemen tümüyle kireçtaşı içinde akmakta. Yaygın olarak yatay tabakalanmış bu formasyonda birçok doğal ve yapay mağara mevcut. Amacımız; öncelikle nehrin her iki duvarında mevcut tüm bu mağaraların tespiti, ölçülüp haritalanması. Çalışılması planlanan bölge, hemen hemen Kızılin Köyü'nden Halfeti'ye dek uzanıyor ve sadece nehir kıyısında olanları değil, dağlık kısımdaki mağaraları da içeriyor.

 

GAZİANTEP ŞEHRİ YERALTI YAPILARI ENVANTERİ PROJESİ

2011 yazında, Gaziantep'te ÇEKÜL Vakfı koordinatörü Sn. Zafer Okuducu ile başlayan görüşmeler, kısa süre içinde kapsamlı bir projeye dönüştü. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, ÇEKÜL Vakfı ve o'mag arasında yapılan bir üçlü protokol ile şehir merkezindeki çoğu insan yapımı yüzlerce yeraltı yapısının araştırılmasına yönelik proje, 2012 yılı başında start aldı.

Bu proje kapsamında, şehir dokusu içinde kalmış tüm yeraltı yapıları ile bu yapıları birbirlerine bağlayan tünel ve dehlizlerin ölçülüp haritalanması ve yerüstü haritasına detaylı bir şekilde işlenmesi gerçekleştirildi. Bu arada her yapı, tünel vs. için ayrı bir föy tutularak kayda geçirildi.

Proje sonuçları oldukça ilginç. Esasen incelenmekte olan iki farklı tip yeraltı yapısı söz konusu. Birincisi hemen her evin altında bulunan insan yapısı mağaralar. Bunların bir kısmı mütevazi boyutlar da olsa da bazıları Türkiye'nin en büyük insan yapımı yeraltı mekanları olmaya aday şekilde devasa ölçülerde. Ve, ilginç olgulardan biri de, yüksek nem ve sabit sıcaklık sağlama özellikleri ile bu mekanların bazılarının hâlâ iplik imalatında aktif olarak kullanılıyor olmaları. 

Dİğer etkileyici yapı sistemi ise, “kastel” denilen yeraltı su taksim havuzları ve bu havuzlar arasında bağlantıyı sağlayan, “livas” denilen su kanalları. Mahalleler arasında uzayıp giden bu su sistemi eskiden hem evlere, hem de kamu yapılarına su sağlamaktaymış. Günümüzde inşa edilen yeni binalar tarafından çok tahrip olmuş.  Yine de kapsamı tam olarak ortaya çıkarıldığında eski çağların önemli bir yerel yönetim hizmeti ve mühendislik harikası olarak tescil edilmesi bekleniyor.

Tüm bunlar yapılırken beklenmedik yan bulgular da ortaya çıkıyor. Örneğin Gaziantep Kalesi'nde aşağıdaki su sistemi ile üst yapının bağlantısını sağlayan bir tünel galiba ilk defa tarafımızdan tespit edildi ve ölçüldü.

Yapılan 7. çalışma sonrasında, 60'dan falza yeraltı yapısı çalışılmış ve haritalanmış durumda. Tüm çizim ve haritalar ın yer alacağı kapsamlı raporda son halini almak üzere ve önümüzdeki günlerde yayımlanacak. Çalışmalardan bazı fotoğraf karelerine sitenin Ekinlik Resimleri bölümünden ulaşabilirsiniz. Bu arada yerel basının da projeye ve çalışmalara ilgisi eksik olmuyor.
 

İNSUYU MAĞARASI HARİTALAMA PROJESİ

1953 yılında keşfedilmiş, 1966 yılında ise turizme açılmış İnsuyu Mağarası, 2012 itibariyle Türkiye'nin en çok ziyaret edilen turistik mağarası. Aynı zamanda Türkiye'de en fazla grubun çalışma yaptığı mağara. Buna karşın, çalışmalar hep bölük pörçük ve kısıtlı kalmış, mağaranın sonradan keşfedilmiş kolları ve yeni galerileriyle birlikte tam bir haritası hiç bir zaman olamamış.

Bu önemli eksiği gidermek için 2011 Kasım ayında İTÜMAK, BÜMAK ve ASPEG'e bir ortak çalışma önerisi götürdük ve tüm gruplardan olumlu cevap aldık. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Hassas Alanlar Daire Başkanlığı bünyesinde görev yapan Mağara Koruma Şubesi ise gerek mağaranın korunması, renovasyonu, gerekse bu kapsamlı sistemin hidrojeolojik incelemesi amacıyla başlattığı çalışma ile  projenin destekçisi oldu.

Yaptığımız 5 gezi sonrası alınan ölçümlerin toplamı, sistemin daha önceki çalışmaların gösterdiğinden çok daha geniş bir yayılıma sahip olduğunu ortaya koydu. Şu anki toplam 8,5 km'ye varan uzunluğa önümüzdeki dönemde yapılacak yeni araştırmaların eklenmesi ile İnsuyu, artık Türkiye'nin en uzun mağarası.

Bu aşamada o'mag olarak bizler, diğer projelerimize yoğunlaşabilmek için şimdilik bu çalışmaya ara veriyoruz.
 

OBRUK DERGİSİ

Tabii ki en önemli ve kesintisiz sürecek olan projemiz, OBRUK Dergisi'nin kendisi. Büyük özveriyle ve çok zorlayıcı finansal koşullarda yayın hayatını sürdüren bu yayın, her türlü desteğinize açık.