Şahsi mağaracılık malzemesi alacaklara öneriler

Aydınlatma

Aydınlatma şu anda en problemli konu. Önce mağaracılık için iyi bir aydınlatma çözümünün olmazsa olmaz özelliklerini listeleyelim:

Su geçirmez olmalı, en az 1m derinliğe kadar, tercihan 5m derinliğe kadar
Genel kullanım için ciddi geniş açılı aydınlatma yapmalı
Geniş alana yayılmasına karşın yeterli aydınlatmayı sağlaması için aydınlatma gücü (lümen) ciddi yüksek olmalı
Arada kullanım için (örneğin döşeme sırasında) uzun mesafeli spot aydınlatma sağlamalı
Özel format şarjlı pil gerektirmeden standart AA pillerle çalışabilmeli
İyi bir şarj ve güç idare elektroniği olmalı

Ne yazık ki piyasada bu özellikleri bir arada sağlayacak uygun fiyatlı bir ürün yok. Şu ana kadar en yaygın kullanılan Petzl'in standart çözümü Duo, artık fazlasıyla eski teknoloji kaldı. LED teknolojisi aldı başını yürüdü, Duo'nun üzerindeki halojen lamba iyice anlamsız kaldı.

Petzl'in yeni nesil çözümü Ultra (dikkat: mağaracılık için geniş açılı versiyonunu kullanacaksınız) bir çok açıdan süper, ama dezavantajları yok değil:

Özel bir şarjlı pil kullanıyor. Standart AA piller ile besleme seçeneği yok.
Spot uzun aydınlatma seçeneği yok
Su geçirmezliği yalnızca 30 cm.

Scurion çok iyi bir çözüm gibi görünüyor, ama oldukça pahalı. Mağaracılık için 1000 modelini tavsiye ediyoruz. Malesef şu an Türkiye'de satın alabileceğimiz bir mağaza yok.

Fiyatlar hakkında bilgi:

Petzl Duo Led14 € 127
Petzl Ultra € 326 (Toros Kamp)
Scurion 1000 veya 1500 = € 724 (İsviçre)

Halihazırda Duo sahibi iseniz, komple yenilemek yerine sadece halojen ampul tarafını yenilemek için iyi bir deçenek var: CustomDuo. Ucuz değil (£44) ama komple yeni lamba ve/veya kask almaya oranla makul.

Bu arada karpit lambası mı dediniz? Ne yazık ki karpit lambası kullanımı gittikçe azalıyor. Bununla ilgili SSS maddesinde de bir miktar bilgi var. Karpit kullanma ihtimalinizi öngörüyorsanız (ki şiddetle tavsiye ederiz), kask başlığındaki önerileri de dikkate alınız.

GÜNCEL NOT: Petzl'ın Hybrid MYO-RXP'si suya girdiği anda bozuldu. Bilginiz olsun.

Desandor

Burada verilecek temel karar, kilit mekanizmalı tip olup olmayacağı. Bu konu biraz tartışmalı ama dikey mağaracılıkta ciddiyseniz (bu masrafa giriyorsanız muhtemelen ciddisinizdir) bizim önerimiz kilitsiz modeli tercih edin. Yani Petzl STOP değil, SIMPLE.

Mağaracılığa nispeten yeni iseniz, kilit mekanizmasını hız kontrolü için kullanma içgüdüsüne bilinçli olarak karşı koymak imkansız gibidir. STOP ile başlarsanız muhtemelen iyi desandör kullanımını hiç bir zaman öğrenmeyeceksiniz demektir. Ve bu modeli yanlış kullanıyorsanız, ipe zarar veriyorsunuz demektir. Bir test raporunda şu sonuç yer alıyor : "Böylesine yaygın bir cihaz için oldukça kaygı verici olan, dinamik testlerde ipe hasar veren tek cihazın bu olması idi. Şok kuvvetleri diğer cihazlardan daha yüksek olmadığı halde ipin yan plaka ile makara arasında sıkışması kılıfın yırtılmasına yol açıyor. Bu durumda ip, cihazdan sökülemiyor ve cihaz da tekrar kullanılamıyor."*

Yeni değilseniz de muhtemelen kilit mekanizmasına ihtiyaç duymazsınız ve yarattığı ek sürtünme sert/kirli iplerde sizi sinir eder.

Lyon Equipment firmasının İngiliz HSE (Health&Safety Executive) kurumu için yaptığı araştırmanın raporu, 2001

Karabinler

Göbek bağı karabinleri

D-şekilli karabina olsun, oval değil (yan pozisyonda yüke maruz kalma ihtimali daha az)
eğik kapılı değiş düz kapılı tiplerden seçin. Daha önceleri bu sayfada, ipe takıp çıkarmayı kolaylaştırması nedeniyle eğik kapılı tipler tavsiye edilmişti. Ancak bunların çamur ya da donma dolayısıyla sertleşmiş iplerde yan geçişlerde belli durumlarda ipten kendiliğinden kurtulabileceği şeklinde uyarılar var.
Kapı karşılığının girintisiz tipte olması da (kanca şeklinde değil) bağlantı noktalarından sökerken takılma olmadığı için büyük avantaj.

Bu özellikleri karşılayan iyi bir seçenek: Petzl Spirit. Evet, sıradan karabinlere göre daha pahalı ama en azından göbek bağı kullanımında bu farka değer.

Desandör sürtünme karabini

Yukarıdaki öneriler aynen bunun için de geçerli.
"Bunun hayati önemi yok, yük bile binmiyor, uyduruk bir karabin kullanabilirim" diye düşünmeyin. (i) Acil bir durumda çıkarıp hayati bir bağlantı için kullanmanız gerekebileceğini unutmayın, (ii) bazı bolt geçiş yöntemlerinde bu karabina son emniyet görevi görebiliyor.
Özellikle yoğun kullanım görecekse paslanmaz çelik kullanmayı düşünün. İp sürtünmesi alüminyum karabinaları sürekli aynı noktadan yiyor ve incelmesine yol açıyor.

Malzeme taşıma vs. karabinleri

Yukarıdaki öneriler bunlar için de geçerli (uyduruk karabina kullanmamak da dahil olmak üzere)
Alternatif olarak Petzl'in CARITOOL enteresan bir seçenek.

Desandör karabini

Tabii ki kilitli tip ve oval formda olacak. Klasik çok turlu vidalı kilitlileri tercih edin, diğer tiplerin (yaylı, yarım tur döndürmeli vs.) çamur performansı zayıf olabiliyor.

Çelik karabinlerin daha güvenilir olduğu konusu tartışmalı. Çoğu mağaracı fazladan ağırlığa değmeyeceği görüşünde.

Desandör+sürtünme karabini kombinasyonu olarak Petzl Freino tek parça ilginç bir çözüm. Ovalden bir parça eksilterek kalabalığı azaltması avantaj. Dezavantajları arasında ise pahalı olması ve alüminyum olması nedeniyle ipin sürtünme noktasından aşınma problemi var.

Göbek Bağı

Petzl'in hazır göbek bağı SPELEGYCA oldukça iyi bir seçenek. Bazı kaynaklarda bununla ilgili 'sakın kullanmayın' ifadesine çok fazla itibar etmeyin. Temel olarak perlon malzemenin esnememesi nedeniyle üzerine düşme anında vücuda aşırı şok bineceği kaygısından kaynaklanıyor. Ancak şok yediğinde atacak dikişleri olması sayesinde bu ürün için bu sakınca geçerli değil. (Bir yandan da bu argüman çok doğru olmayabilir. Raporu yayımlanmış bazı testlerin sonuçları Spelegyca açısından iyi değil).

Fakat bir yandan da ~20 Euro'nuzu harcayacak daha iyi bir yer bulabilirsiniz. 9 mm dinamik ipten kendi yapacağınız göbek bağı, metresi ~2 Euro'dan 5-6 Euro'ya mal olacaktır ve teknik olarak hazır modele göre hiç bir dezavantajı yok. Tek problem Türkiye'de 9 mm dinamik ip parça olarak satılmıyor.

Göğüs Çaprazı

Aslında bir parça perlondan basit şekilde kendiniz yapabilirsiniz ama 15 € civarına satılan hazır ürünlerin avantajları var :

Bir mandal/klips ile rahatça ayarlanabilme özelliği var. İpe girince istediğin kadar gerdirip, çıkınca kolayca gevşetebilmek büyük avantaj oluyor.

Emniyet kemerinin arka tarafından irtibatlanan modelleri tercih edin. Bunlar kemeri de yukarı topluyor. Yürüyüş, tırmanma, sürünme parkurlarında kemerin düşmesine engel oluyor.

En yaygın kullanılan model Petzl TORSE.

Üzengi

Yine kendi yapabileceğiniz bir malzeme. Bütçeniz kısıtlıysa bu durumda Petzl'ın hazır ürünü FOOTCORD'a veya FOOTAPE'e veya FOOTPRO'ya para vermeye gerek olmayabilir. Kolay ayarlanabilir olması avantaj gerçekten de. Ama şahsi malzeme normalde bir kez ayarlanır ve bir daha dokunulmaz. (Not: Benim FOOTAPE'in ayar tokası çıkışta küt diye kırıldı, tamam biraz şişmanım ama bu kadar kolay kırılmamalı idi. Ali Yamaç)

Giyim

ELDİVEN: Fatih Şen'in önerisi N.Diver marka, superstretch 2mm neopren eldiven mağara koşullarında oldukça dayanıklı, esnek ve dokunma hassasiyeti açısından da başarılı. Aslında dalıcılar için üretilmiş ürünün ısıl koruması da mağaracılar için oldukça iyi. Üzerine kaplanmış jarse ve plastik malzemecikler sayesinde kompozit bir yüzey oluşturulmuş ve çevresel ortamlara dayanımı artırılmış. http://www.ndiver.com/site/products/gloves_neo.html

AKARSU AYAKKABISI: ilk görünümde neopren bota benzeyen bir ürün. Doğa sporlarında kullanılan bir botun içine dalışta kullanılan 3mm'lik neopren çorap monte edilmesiyle oluşturulmuş. Arama kurtarma ekiplerinin ıslak ortamlarda kullanımı için tasarlanmışt Tabanı ıslak zeminlerde olabildiğince az kayması için, uygun kauçuk-plastik karışımı kullanılmış. İçine ayrıca bir çorap giyme ihtiyacı yok. Neopren çorap ayağınızı sardığı için, suya girseniz de terlemeye benzer bir ıslanma dışında ayağınıza su değmemektedir. Islak iken giyseniz bile yaklaşık 10 dakika içinde ayaklarınız ısınmaktadır. http://www.scubamalzemeleri.com/index.php?do=catalog/product&pid=813

Ölçüm Ekipmanı

Şahsi ölçüm ekipmanı satınalma aşamasına geldiyseniz, ermişsiniz demektir ve muhtemelen bu önerilere ihtiyacınız yok. Yine de buyrun:

Pusula, klino veya tandem

Kesinlikle Silva değil Suunto. Bir an bile tereddüt etmeyin, fiyat farkı varsa bile.

Lazermetre

Çok paranız varsa : Leica Disto D8, 360 derece klino fonksiyonu da var (daha ucuz modellerde eğim ölçümü +/-45 derece ile sınırlı
Daha kısıtlı bir bütçe ile yine Leica'nın eğimölçersiz modelleri

Markasız ucuz bir model almadan çok düşünün, kullandığımız koşullar çok ağır, çuvallarsa maliyeti size daha fazla olabilir. Leica'nın çoğu modeli IP54 koruma sınıfına haiz, mağara koşullarında bu önemli. Yanda Ayvaini Mağarası'nda çamurlu bir koldaki çalışma sonrası aletin durumunu görüyorsunuz.

Bu arada HILTI'de de nispeten hesaplı ve su geçirmez modeller var. PD4, basit ama iş gören bir model. Ne var ki su geçirmezliği biraz lafta kalıyor.

Tecrübelerimize göre yapı marketlerde sıkça satılan daha ucuz ve ev işlerine yönelik modellerin mağara performansı oldukça kötü.

Mağarada ölçüm sırasında ölçekli ve gerçekçi eskiz almak için şu basit cetvel gerçekten işe yarıyor: Cave Compass